Yedekleme Politikamız

Nettescil yedekleme politikası; hizmet türüne, ürün kapsamına, teknik yapılandırmaya ve müşterinin kendi veri yönetimine göre değerlendirilmesi gereken bir süreklilik yaklaşımıdır. Yedekleme, canlı sistemin birebir ve her durumda geri getirileceği anlamına gelmez. Bir yedeğin hangi verileri kapsadığı, ne zaman oluşturulduğu, ne kadar süre saklandığı, nasıl doğrulandığı ve geri yükleme talebinin hangi koşullarda yapılabileceği kullanılan hizmete ve pakete göre değişebilir.

Yedeklemenin amacı

Yedeklerin temel amacı; hatalı silme, yanlış yapılandırma, uygulama güncellemesi, veri bozulması, donanım arızası veya güvenlik olayı sonrasında belirli verilerin geri kazanılabilmesine yardımcı olmaktır. Yedekleme, tek başına yüksek erişilebilirlik veya kesintisiz çalışma garantisi değildir. Canlı hizmetin çalışması için uygulama, veritabanı, DNS, sunucu kaynakları, lisanslar ve ağ bağlantısı gibi başka bileşenlerin de sağlıklı olması gerekir.

Hizmet türlerine göre kapsam

Web hosting hizmetlerinde yedekleme kapsamı hesap dosyaları, veritabanları, e-posta kutuları veya kontrol panelinin desteklediği belirli alanlarla sınırlı olabilir. Reseller hosting ortamında bayi hesabı ile alt hesapların kapsamı birbirinden farklı değerlendirilebilir. VPS ve VDS hizmetlerinde işletim sistemi, uygulama dosyaları, veritabanları ve sunucu ayarlarının yedeklenmesi müşterinin seçtiği yapılandırmaya bağlıdır. Dedicated server ortamında ise fiziksel veya sanal disk yapısı, kullanılan depolama yöntemi, işletim sistemi ve müşteri tarafından kurulan servisler planlamaya dahil edilmelidir.

Bu nedenle her hizmet için günlük, haftalık veya aylık sabit yedekleme yapıldığı; bütün dosyaların belirli bir süre boyunca mutlaka saklandığı ya da tüm hizmetlerin aynı geri yükleme imkanına sahip olduğu varsayılmamalıdır. Yedekleme kapsamı kullanılan hizmet ve pakete göre değişebilir. Satın alma öncesi kritik bir veri veya geri yükleme gereksiniminiz varsa hizmet kapsamını destek ekibinden teyit etmeniz gerekir.

Bağımsız müşteri yedeği

Kritik verileriniz için hizmet sağlayıcı yedeklerinden bağımsız yedek bulundurmanız önerilir. Bağımsız yedek; müşterinin kontrolündeki farklı bir depolama alanında, düzenli olarak doğrulanmış ve ihtiyaç halinde erişilebilecek bir kopya anlamına gelir. Web sitesi dosyaları, veritabanı dışa aktarımları, medya dosyaları, e-posta arşivleri, DNS kayıtları, özel yapılandırmalar ve lisans bilgileri projenin niteliğine göre ayrı ayrı planlanabilir.

Bağımsız kopyanın aynı sunucuda tutulması, sunucuya erişim kaybedildiğinde geri dönüş sağlamayabilir. Yedek dosyalarına erişen hesapların korunması, yedeklerin şifrelenmesi ve erişim bilgilerinin güvenli saklanması da yedekleme planının parçasıdır. Yedek almak kadar yedeği geri okuyabilmek ve içeriğin kullanılabilir olduğunu doğrulamak da önemlidir.

Restore ve veri bütünlüğü

Restore işlemi, bir yedeğin canlı hizmete veya ayrı bir ortama geri aktarılmasıdır. Geri yükleme öncesinde hangi tarihteki kopyanın kullanılacağı, hangi dosyaların değişeceği, mevcut verinin üzerine yazılıp yazılmayacağı ve hizmette geçici erişim etkisi olup olmayacağı netleştirilmelidir. Mümkünse geri yükleme önce izole bir ortamda kontrol edilmelidir.

Veritabanı yedeği dosyalardan ayrı bir zaman aralığına aitse uygulama tutarsız çalışabilir. Aynı şekilde dosyalar geri getirilse bile DNS, PHP sürümü, eklentiler, lisanslar veya dış API anahtarları hazır değilse site beklenen şekilde açılmayabilir. Bu nedenle restore sonucunu yalnızca dosya kopyalama başarısı ile değil; giriş, içerik, veritabanı bağlantısı, dosya yükleme, e-posta ve kritik uygulama akışlarıyla doğrulamak gerekir.

Retention ve silinen veriler

Retention, oluşturulan yedeklerin ne kadar süre ve hangi döngüyle saklandığını ifade eder. Saklama süresi hizmetin teknik kapasitesi, paket kapsamı ve işletim politikasına göre değişebilir. Silinen dosya veya hesap her durumda yedekte bulunmayabilir; silme işleminden önce oluşturulmamış bir kopya geri getirilemez. Hizmet veya hesap iptali sonrasında verilerin hangi süreyle tutulacağı da sözleşme, hizmet türü ve uygulanan veri saklama politikasına göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle uzun süre saklanması gereken resmi belgeler, müşteri kayıtları, mali veriler ve proje kaynakları yalnızca hizmet sağlayıcı yedeklerine bırakılmamalıdır. Müşteri kendi mevzuat, sözleşme ve iş sürekliliği gereksinimlerine uygun arşiv planını ayrıca oluşturmalıdır.

Snapshot ile backup arasındaki fark

Snapshot, bir disk veya sanal makinenin belirli andaki durumunu hızlı biçimde kaydetmeye yarayan bir mekanizma olabilir. Snapshot çoğunlukla aynı depolama sistemi veya aynı altyapı ile bağlantılıdır; bu nedenle bağımsız yedeklemenin yerine geçmeyebilir. Backup ise farklı bir ortama kopyalanmış, belirli bir saklama ve geri yükleme planına dahil edilmiş veri kopyası olarak ele alınır. Snapshot ve backup aynı amaçla kullanılmamalı, birlikte veya ayrı kullanılacakları hizmet gereksinimine göre planlanmalıdır.

High availability yedekleme değildir

High availability, bir hizmetin bileşen arızalarında çalışmaya devam etmesi veya daha hızlı devreye alınması için tasarlanan mimaridir. Bu mimari yanlışlıkla silinen veriyi, bozuk uygulama güncellemesini veya zararlı kodu otomatik olarak geri almaz. Yedekleme ise geçmişteki bir veri durumuna dönme imkanı sağlamayı amaçlar. Süreklilik planında iki kavramın görevleri birbirinden ayrılmalıdır.

Nettescil ve müşteri sorumlulukları

Nettescil tarafından sunulan yedekleme kapsamı ilgili ürün, paket ve teknik yapılandırma üzerinden değerlendirilir. Müşteri; içerik, uygulama kodu, parola, eklenti, özel yapılandırma ve veri güncelliğinden sorumlu olduğu alanlarda kendi kopyalarını da bulundurmalıdır. Restore talebinde alan adı, hizmet, istenen tarih, etkilenen veri ve son bilinen çalışma durumu açıkça belirtilmelidir. Kritik değişikliklerden önce müşteri tarafından ayrıca yedek alınması önerilir.

Yedekleme kapsamınızla ilgili bilgi için Altyapımız, Veri Merkezi, Güvenlik Altyapımız ve Hizmet Durumu sayfalarını inceleyebilirsiniz. Özel bir restore veya arşivleme ihtiyacınız varsa işlem yapılmadan önce destek ekibinden kapsam ve koşulları teyit etmeniz gerekir.

Yedekleme planı nasıl hazırlanır?

Bir yedekleme planı oluştururken önce hangi verilerin kritik olduğu sınıflandırılmalıdır. Web sitesi dosyaları, veritabanı, e-posta, medya arşivi, DNS kayıtları, sunucu yapılandırması ve lisans bilgileri aynı öneme sahip olmayabilir. Her veri grubu için kabul edilebilir veri kaybı, geri dönüş önceliği, yedekleme sorumlusu ve doğrulama yöntemi belirlenmelidir.

Yedekleme planı yazılı hale getirildikten sonra örnek bir geri yükleme tatbikatı yapılması önerilir. Tatbikatta yedek dosyasının açılabildiği, veritabanının tutarlı olduğu, uygulamanın doğru PHP ve yazılım sürümleriyle çalıştığı, DNS ve e-posta ayarlarının gerektiğinde yeniden kurulabildiği kontrol edilir. Test sonucu kayıt altına alınmadan yedeklerin kullanılabilir olduğu varsayılmamalıdır.

Değişiklik öncesi ve sonrası kontrol

Panel, tema, PHP, veritabanı veya uygulama güncellemesi gibi işlemlerden önce mevcut dosya ve veritabanı durumunun nasıl geri alınacağı planlanmalıdır. Yedek alınmış görünmesi, yedeğin kullanılabilir olduğunu tek başına kanıtlamaz. Dosya boyutu, oluşturulma zamanı, erişim izni ve mümkünse bütünlük bilgisi kontrol edilmelidir. Güncelleme sonrasında ana sayfa, yönetim paneli, giriş, form gönderimi, dosya yükleme, e-posta ve ödeme gibi kritik akışlar sırayla test edilmelidir.

Birden fazla uygulamanın aynı sunucuda bulunması halinde yedekler birbirinden bağımsız değerlendirilebilir. Bir sitenin geri yüklenmesi başka bir sitenin dosyalarını veya veritabanını etkilememelidir. Restore işlemi öncesinde hedef klasör, veritabanı adı, kullanıcı yetkileri, PHP sürümü ve alan adı yönlendirmesi açıkça belirlenmelidir. Belirsiz hedefe yapılan geri yükleme veri kaybı veya servis karışıklığı oluşturabilir.

Özellikle e-ticaret, müşteri yönetimi ve içerik sistemlerinde yedeklerin iş birimi açısından anlamlı olması önemlidir. Sadece dosyanın mevcut olması değil, sipariş, kullanıcı, medya ve rapor verilerinin birlikte kullanılabilir olması kontrol edilmelidir. Bu yaklaşım geri dönüş sırasında teknik belirsizliği azaltır.